ΚΑΒΑΦΗΣ "Περιμένοντας τους βαρβάρους"

 http://archeia.moec.gov.cy/sm/297/perimenontas_tous_varvarous_kavafis.pdf

Στην παραπάνω διεύθυνση μπορείτε να βρείτε πλούσιο υλικό για την ανάλυση του ποιήματος.

 

Συγκριτική θεώρηση την ΤΕΙΧΩΝ και των ΠΑΡΑΘΥΡΩΝ του Καβάφη

Κωνσταντίνος Καβάφης «Τείχη»

Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.

Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.
Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη·

διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον.
A όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.

Aλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.
Aνεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Κωνσταντίνος Καβάφης «Τα Παράθυρα»

Σ’ αυτές τες σκοτεινές κάμαρες, που περνώ
μέρες βαρυές, επάνω κάτω τριγυρνώ
για  νά ‘βρω τα παράθυρα.— Όταν ανοίξει
ένα παράθυρο θά ‘ναι παρηγορία.—
Μα τα παράθυρα δεν βρίσκονται, ή δεν μπορώ
να τά ‘βρω. Και καλλίτερα ίσως να μην τα βρω.
Ίσως το φως θά ‘ναι μια νέα τυραννία.
Ποιος ξέρει τι καινούρια πράγματα θα δείξει. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 http://kiss.grass.social/wp-content/uploads/2014/01/ta_kleista_parathyra_kai_o_xronos.jpg

Δίκτυο 'Όταν θέλεις να φύγεις"

Και τα δυο ποιήματα επικεντρώνονται στο στοιχείο του εγκλωβισμού και της απομόνωσης από τον έξω κόσμο. Το ποιητικό υποκείμενο επιζητεί τη φυγή του από αυτή την κατάσταση; Πως  αντιμετωπίζει σε κάθε ποίημα το αίσθημα του εγκλεισμού;

O Δαρείος και το... θέατρο

Με αφορμή τη διδασκαλία του Καβάφη στην Α΄ Λυκείου και μια απαίτηση της τελευταίας στιγμής που προέκυψε για την επίσκεψή μας με την ομάδα της γραφής στο Μουσείο Κινηματογράφου ιδού ένας μίνι θεατρικός-κινηματογραφικός διάλογος βασισμένος στο ΔΑΡΕΙΟ του Καβάφη.

ΔΑΡΕΙΟΣ

Ο ποιητής Φερνάζης το σπουδαίον μέρος
του επικού ποιήματός του κάμνει.
Το πώς την βασιλεία των Περσών
παρέλαβε ο Δαρείος Υστάσπου. (Aπό αυτόν
κατάγεται ο ένδοξός μας βασιλεύς,
ο Μιθριδάτης, Διόνυσος κ’ Ευπάτωρ). Aλλ’ εδώ
χρειάζεται φιλοσοφία· πρέπει ν’ αναλύσει
τα αισθήματα που θα είχεν ο Δαρείος:
ίσως υπεροψίαν και μέθην· όχι όμως — μάλλον
σαν κατανόησι της ματαιότητος των μεγαλείων.
Βαθέως σκέπτεται το πράγμα ο ποιητής.

Aλλά τον διακόπτει ο υπηρέτης του που μπαίνει
τρέχοντας, και την βαρυσήμαντην είδησι αγγέλλει.
Άρχισε ο πόλεμος με τους Pωμαίους.
Το πλείστον του στρατού μας πέρασε τα σύνορα.

Ο ποιητής μένει ενεός. Τι συμφορά!
Πού τώρα ο ένδοξός μας βασιλεύς,
ο Μιθριδάτης, Διόνυσος κ’ Ευπάτωρ,
μ’ ελληνικά ποιήματα ν’ ασχοληθεί.
Μέσα σε πόλεμο — φαντάσου, ελληνικά ποιήματα.

Aδημονεί ο Φερνάζης. Aτυχία!
Εκεί που το είχε θετικό με τον «Δαρείο»
ν’ αναδειχθεί, και τους επικριτάς του,
τους φθονερούς, τελειωτικά ν’ αποστομώσει.
Τι αναβολή, τι αναβολή στα σχέδιά του.

Και νάταν μόνο αναβολή, πάλι καλά.
Aλλά να δούμε αν έχουμε κι ασφάλεια
στην Aμισό. Δεν είναι πολιτεία εκτάκτως οχυρή.
Είναι φρικτότατοι εχθροί οι Pωμαίοι.
Μπορούμε να τα βγάλουμε μ’ αυτούς,
οι Καππαδόκες; Γένεται ποτέ;
Είναι να μετρηθούμε τώρα με τες λεγεώνες;
Θεοί μεγάλοι, της Aσίας προστάται, βοηθήστε μας.—

Όμως μες σ’ όλη του την ταραχή και το κακό,
επίμονα κ’ η ποιητική ιδέα πάει κι έρχεται —
το πιθανότερο είναι, βέβαια, υπεροψίαν και μέθην·
υπεροψίαν και μέθην θα είχεν ο Δαρείος.

ΣΚΗΝΙΚΟ- Δωμάτιο με κλασικό γραφείο, πίσω βιβλιοθήκη γεμάτη βιβλία, μπροστά  από το γραφείο μια πολυθρόνα υποδοχής κι ένα στρογγυλό τραπεζάκι δίπλα με ένα σκαλιστό λαμπατέρ και αριστερά ένα παράθυρο με βαριές κουρτίνες

ΠΡΟΣΩΠΑ: Φερνάζης (ο ποιητής), Ρωξάνη (η γυναίκα του), ο Υπηρέτης

Φερνάζης- (μονολογεί) Πρέπει να συγκεντρωθώ και να ολοκληρώσω επιτέλους αυτό το ποίημα για το Δαρείο και τον τρόπο που ανέλαβε την εξουσία. Ο βασιλιάς μας, ο Μιθριδάτης τον είχε πρόγονό του και πολύ νομίζω θα ευχαριστηθεί με ένα τέτοιο έργο.

Ρωξάνη- (μπαίνει στο πλάνο από την πλευρά που είναι η πολυθρόνα) Όχι μόνο θα ευχαριστηθεί, μα θα κερδίσεις και την εύνοιά του. Μόνο έτσι θα μπορέσεις να βγεις ξανά στο προσκήνιο και να εκδοθείς κι εσύ μετά από τόσο καιρό καημένε…

Φερνάζης- Αγαπητή μου, είσαι μέσα στο μυαλό μου. Λες και διάβασες τη σκέψη μου. Μα εγώ δε θέλω να είμαι σαν όλους τους άλλους, ένας φτηνός κόλακας. Το πράμα χρειάζεται φιλοσοφία. Πρέπει να αναλύσω τα αισθήματα που είχε ο Δαρείος.

Ρωξάνη- Δε χρειάζεται όμως να πεις αλήθειες αλλά τις αλήθειες που θέλει να ακούσει ο βασιλιάς μας.

Φερνάζης- Σα να ΄χεις δίκαιο. Υπεροψία και μέθη είχε ο Δαρείος μα…

Ρωξάνη- Μα, εσύ θα παρουσιάσεις τα γεγονότα σαν κατανόηση της ματαιότητας των μεγαλείων.

Ο Φερνάζης χώνεται στα χαρτιά του, ξύνει το κεφάλι του, δαγκώνει την πένα του και σκέφτεται σοβαρά πως πρέπει να παρουσιάσει τα γεγονότα. Ξαφνικά, μπαίνει ο υπηρέτης του λαχανιασμένος

Υπηρέτης- Αφέντη μου, ήρθα τρέχοντας, κόντεψα να σκοντάψω δυο φορές στο δρόμο, πήρα σβάρνα καμιά δυο γριούλες που μ΄ έβρισαν με κομψότητα αλλά να ΄μαι.

Φερνάζης- Σε βλέπω! Τι συνέβη και σου ΄χει κοπεί η ανάσα;

Υπηρέτης- Άρχισε ο πόλεμος με τους Ρωμαίους. Το μεγαλύτερο μέρος του στρατού μας πέρασε τα σύνορα.

Ο Φερνάζης μένει αποσβολωμένος. Η Ρωξάνη αναφωνεί.

Ρωξάνη-  Τι συμφορά! Χαθήκαμε!

Φερνάζης- Που να ασχοληθεί τώρα ο ένδοξός μας βασιλιάς, ο Μιθριδάτης, με ελληνικά ποιήματα. Για φαντάσου, μέσα στον πόλεμο ελληνικά ποιήματα!

Ρωξάνη- Ατυχία! Με το «Δαρείο» θα είχες την ευκαιρία να καταξιωθείς ανάμεσα στους ομοτέχνους σου, θα τους αποστόμωνες για τα καλά και θα έβαζαν τέλος στα πικρόχολα σχόλιά τους, ότι τάχα στέρεψε η έμπνευσή σου. Και το κυριότερο! Θα σε γέμιζε στο χρυσάφι ο βασιλιάς μας σαν άκουγε τις τόσες κολακείες.

Φερνάζης- Τι αναβολή, τι αναβολή στα σχέδιά μου!

Υπηρέτης- Αφεντικό, μακάρι να ΄ναι μόνο αναβολή. Η Αμισός δεν είναι και καμιά πόλη καλά οχυρωμένη. Αν μας πολιορκήσουν και κυριεύσουν την πόλη; Κι οι Ρωμαίοι είναι φρικτοί εχθροί. Έχετε ακούσει πως βασανίζουν τους αιχμάλωτους. Οι θεοί να σε φυλάνε από δαύτους.

Ρωξάνη- Στα αλήθεια μπορούμε να αναμετρηθούμε μαζί τους;

Φερνάζης- Αφήστε με μόνο μου σας παρακαλώ! Πρέπει να σκεφτώ σοβαρά.

Η Ρωξάνη και ο υπηρέτης αποχωρούν

Φερνάζης- Το ποίημα θα το τελειώσω στα σίγουρα αλλά…

 Σηκώνεται και βηματίζει πάνω κάτω στο δωμάτιο

Φερνάζης- Αλλά δεν ξέρω ποιους πρέπει να προβάλλω τελικά. Το Δαρείο; Κι αν χάσει ο Μιθριδάτης τον πόλεμο με τους Ρωμαίους; Τότε η νέα τάξη πραγμάτων θα με στείλει εξορία σε κανένα εξωτικό νησί , που ήμουν ευνοούμενος του εχθρού τους. Αν πάλι πω την αλήθεια για το πώς πήρε ο Δαρείος την εξουσία; Λες να με εκτιμήσουν οι Ρωμαίοι και να μου δώσουν και κανένα παράσημο;

Λίγες στιγμές σιωπής. Κατευθύνεται προς το γραφείο του.

Φερνάζης- Ναι, ναι! Το αποφάσισα. Το πιθανότερο είναι πως υπεροψία και μέθη είχε ο Δαρείος. Σίγουρα είχε ΥΠΕΡΟΨΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΗ.

Ο Φερνάζης σκύβει στα χαρτιά του για να γράψει

ΚΑΒΑΦΗ "Δαρείος" (Αγάθη Γεωργιάδου)

Αγάθη Γεωργιάδου, Καβάφη "Ο Δαρείος" from δημήτρης χριστόπουλος

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ-ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ

Μια παρουσίαση του ποιήματος του Κ.Π.Καβάφη "Μελαγχολία Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομμαγηνή 595 μ.Χ." (μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία Γ.Παντίδου, 2010).

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΒΑΦΗ

πηγή:youtube

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΚΑΒΑΦΙΚΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΗ "ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΙΑΣΩΝΟΣ..."

Μορφή:
1) ποίηση απογυμνωμένη από παραδοσιακά λυρικά σχήματα, πεζολογική.
2) παραστατικότητα,
3) εξαιρετική γλωσσική ευστοχία,
4) υποβολή
5) ιδιότυπη γλώσσα, μακριά και απ' τη δημοτική της εποχής και από την
καθαρεύουσα .Συχνή χρήση όρων της καθαρεύουσας ως ηθελημένο, ίσως, πεζολογικό, ρεαλιστικό στοιχείο. Πολίτικοι ιδιωματισμοί.
6) Ο στίχος καλλιεργεί τα "αντιποιητικά", τα πεζολογικά στοιχεία.
7) Στίχος ελεύθερος, με άνισο αριθμό συλλαβών
8) Μέτρο χαλαρό ιαμβικό
9) Πολλές φορές φανερώνεται και η ομοιοκαταληξία - σαν παιχνίδι ή ειρωνεία.
10) Κάποτε ο στίχος κόβεται, διαλύεται στα δύο, σα να μην έχει δύναμη να ολοκληρωθεί.
11) Προσοχή και λεπτουργία ως την τελευταία λεπτομέρεια.(στίξη, παύσεις, περίοδοι)
12) Κομψότητα και καλαισθησία.

Περιεχόμενο:
1) λεπτή ειρωνεία, "συνοδευμένη από μια γκριμάτσα τραγική"
2) οξύτατη σκέψη,
3) βαθιά αίσθηση τραγικού, συνειδητοποίηση της δραματικής ουσίας της ζωής
4) εκλεπτυσμένη ευαισθησία
5) διάκριση ποιημάτων σε ιστορικά-φιλοσοφικά-ερωτικά
6) σοβαρότητα και βαρυθυμία
7) αίσθηση παρακμής και ματαιότητας (που δεν οδηγεί, όμως, στη διάλυση και την απιστία)
8) αίσθημα αξιοπρέπειας και υπερηφάνειας
9) στην άλλη πλευρα των decadents του 1920

Στη μορφή: 1) ποίηση απογυμνωμένη από παραδοσιακά λυρικά σχήματα, πεζολογική ( απουσία ομοιοκαταληξίας, φόρτου σχημ. λόγου, καλολογικών επιθέτων, χρήση "αντιποιητικών" λέξεων-φάρμακα, φέρε κ.α)
2) παραστατικότητα (από τις προσωποποιήσεις, την ποιητ. αποστροφή, τη θεατρικότητα που επιτυγχάνεται, τις μεταφορές - πληγή, μαχαίρι).
3) γλωσσική ευστοχία ( η παράλληλη χρήση των λέξεων"σώμα"-"μορφή", το μόνο επίθετο στην κατάλληλη θέση -"φρικτό", η σύνταξη των δύο πρώτων στίχων)
4) υποβολή ( από τη χρήση της Κομμαγηνής, ως σύμβολο φθοράς, από τον εξομολογητικό τόνο του ποιήματος)
5) Τύποι καθαρεύουσας (εις, εν, δοτικές, ποιήσεως, ποιητού, άλγους)
6) Ιδιοτυπίες ( εγκαρτέρησι, κάμνουνε)
7) Στίχος ελεύθερος, με άνισο αριθμό συλλαβών. Μέτρο χαλαρό ιαμβικό (π.χ μέτρου καλό οι δυο πρώτοι στίχοι)
8) Προσοχή και λεπτουργία ως την τελευταία λεπτομέρεια.-στίξη, παύσεις, περίοδοι. ( οι άνω τελείες του τίτλου, οι παύλες στη β΄στροφή, η σύνταξη των δύο πρώτων στίχων, η επιλεκτικές επαναλήψεις στη β΄στροφή)
9) Κομψότητα και καλαισθησία. ( Γενικά μόνο μπορεί να υποστηριχθεί, με αναφορά σε λεξιλογικές επιλογές, προσεκτική χρήση γλωσσικών και σημείων στίξης, πιθανώς και σε χρήση τύπων καθαρεύουσας)



Στο περιεχόμενο:
1)βαθιά αίσθηση τραγικού, συνειδητοποίηση της δραματικής ουσίας της ζωής
( αναφορά στο χρόνο και την επίδρασή του στην ανθρώπινη ύπαρξη, στην αδυναμία του ανθρώπου, τη θέση του)
2) εκλεπτυσμένη ευαισθησία ( όπως προκύπτει από το 7ο χαρακτηριστικό της μορφής)
3) σοβαρότητα και βαρυθυμία ( τίτλος, μελαγχολία, τρίτος στίχος αλλά και οι δύο πρώτοι)
4) αίσθηση παρακμής και ματαιότητας, που δεν οδηγεί, όμως, στη διάλυση και την απιστία. ( δήλωση μεν φθοράς - στ.1, 2, 7 - αλλά και απόπειρα αντιμετώπισης, πίστη στην Ποίηση και στην ευεργετική της λειτουργία.)
5) Το ποίημα μπορεί να ενταχθεί, ως προς το πλαίσιό του, στα ψευδοϊστορικά, ένα πλάισιο, όμως, που είναι έτσι τοποθετημένο, ώστε να οδηγεί στο πεδίο του στοχασμού, των φιλοσοφικών ποιημάτων του Καβάφη.

πηγή:logotexniakatefthinsis

ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΙΑΣΩΝΟΣ ΚΛΕΑΝΔΡΟΥ ΠΟΙΗΤΟΥ ΕΝ ΚΟΜΜΑΓΗΝΗ 595 μ.Χ

1918:πρώτη γραφή με τον τίτλο «Μαχαίρι»

1921:δημοσιεύτηκε με τον νέο του ….μακροσκελή τίτλο

τίτλοςàδίνει πολλές πληροφορίες 1) συναισθηματική κατάσταση (μελαγχολία)

2)όνομα 3)ιδιότητα του προσώπου 4)τόπος (Κομμαγηνή:ανεξάρτητο κρατίδιο στα Β.Α της Συρίας, αργότερα τμήμα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και απ’ το 638 μ.Χ και μετά περιέρχεται στα χέρια των Αράβων 5)χρόνος

ψευδοϊστορικό πλαίσιο- φιλοσοφικός, διδακτικός χαρακτήρας

θεματικός πυρήνας:η αξία της ποίησης ως βάλσαμου παρηγοριάς για τον πόνο που φέρνει η φθορά του σώματος από το χρόνο

- Ο Ιάσων Κλεάνδρου είναι το ποιητικό προσωπείο του Καβάφη

- Η φθορά του χρόνου επηρεάζει σώμα και ψυχή

- Τα γηρατειά είναι πληγή από φρικτό μαχαίρι (φρικτή πληγή-σχήμα υπαλλαγής)

- Ο ποιητής δεν έχει συμφιλιωθεί με την ιδέα ότι τα χρόνια περνάνε και δηλώνει αδυναμία να υπομείνει παθητικά και αδιαμαρτύρητα τη φθορά του χρόνου

στ.4àπροσφώνηση στην Ποίηση, η λύση στο πρόβλημά του, το καταφύγιο στο οποίο επλίζει ότι θα βρει παρηγοριά και λύτρωση

στ.5à η λέξη «κάπως» προσδίδει σ’ αυτή την ίαση πρόσκαιρο και παροδικό χαρακτήρα

στ.6à»φάρμακα, δοκιμές νάρκης του άλγους»:απόπειρες να καταλαγιάσει, να καταπραϋνθεί ο πόνος . Αυτά τα φάρμακα είναι Η ΦΑΝΤΑΣΙΑ:η δημιουργική δύναμη, η σύλληψη και Ο ΛΟΓΟΣ:η μαγική λειτουργία των λέξεων που αισθητοποιούν και υλοποιούν την ποιητική σύλληψη.

-Πρόκειται για κάθαρση αριστοτελική του ποιητή με τη βοήθεια της τέχνης του (Σ. Τριβιζάς)

-Η ανακούφιση και η θεραπεία θα επέλθει από την επίδραση της ποίησης

- Ούτε η ποίηση μπορεί να νικήσει αποτελεσματικά και ριζικά τη φθορά του χρόνου, άρα εκείνο που πρέπει να κάνει ο άνθρωπος είναι να συμφιλιωθεί με την ιδέα ότι ο χρόνος περνά και να προσπαθήσει να αναζητήσει και στα γηρατειά τις θετικές και ευχάριστες πλευρές τους

- Το ποίημα είναι ένας εσωτερικός μονόλογος

Ο τίτλος του ποιήματος θα μπορούσε να ξαναδιαβαστεί ως:

ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΚΑΒΑΦΗ ΠΟΙΗΤΟΥ ΕΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ 1921 μ.Χ