"O τόπος μας"- μια απόπειρα δημιουργικής γραφής στο ποίημα του Ρίτσου

Επιχειρώντας να εφαρμόσω στην πράξη στα πλαίσια του μαθήματος της λογοτεχνίας τη δημιουργική γραφή, ζήτησα από τους μαθητές μου να μεταγράψουν σε πεζό λόγο, εμπλουτίζοντας το, το ποίημα του Ρίτσου "Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ".

Τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά και σας παραθέτω ακολούθως το κείμενο που μου έδωσε η μαθήτριά μου, Αλεξάνδρα Κ.

 

 

Με το χρυσαφένιο ήλιο να λάμπει λούζοντας με το φως του κάθε γωνιά του τόπου μας, ανεβήκαμε πάνω στο λόφο, προκειμένου να αγναντέψουμε τη θέα του τοπίου. Μπροστά μας απλώνονται φτωχικά και λιγοστά χωράφια, μεγάλες βραχώδεις πέτρες, δέντρα φορτωμένα με ελιές. Καταπράσινα αμπέλια εκτείνονται κατά τα ήρεμα και κρυστάλλινα νερά της θάλασσας. Δίπλα στο αλέτρι καπνίζει μία μικρή φωτιά, που μαρτυρεί την παρουσία του αγρότη πριν από λίγο. Τα παλιά ρούχα του παππού τα χρησιμοποιήσαμε για να φτιάξουμε σκιάχτρο να τρομάζει τις κάργιες. Κάθε μέρα, διανύουμε το σκληρό και σκοτεινό δρόμο του πολέμου για λίγο κομμάτι ψωμί και πολλές ελπίδες για ελευθερία. Λίγο πιο πέρα, κάτω από τις λεύκες, διακρίνεται ένα ψάθινο καπέλο. Πάνω στο φράχτη κάθεται ένας πετεινός, που δε σταματά να λαλεί. Στο ανθισμένο λιβάδι, κάτω από το ζεστό ήλιο, βόσκει μια αγελάδα.

   Αλήθεια, πώς ήρθαν έτσι τα πράγματα και επιτρέψαμε στον πόλεμο να εισβάλει και να ρυθμίζει τις ζωές και τα σπίτια μας; Πάνω στις κάσες από τις εξώπορτές μας είναι χαραγμένοι οι σταυροί που σχημάτιζαν κάθε χρόνο οι άνθρωποι με τις λαμπάδες του Πάσχα, καθώς επέστρεφαν από την Ανάσταση. Αγαπάμε τον τόπο και τις παραδόσεις μας. Τον υπερασπιζόμαστε με τόλμη και υπομονή στο δύσκολο αγώνα, αλλά και με αίσθημα περηφάνειας να φανούμε αντάξιοι του ένδοξου παρελθόντος μας. Κάθε νύχτα και κάθε ημέρα, ξαναζωντανεύει η αρχαία παράδοσή μας , οι αξίες και τα ιδανικά του έθνους μας, που συνιστούν πυξίδα στο μονοπάτι προς την ελευθερία. 

 

ΡΩΜΙΟΣΥΝΗ- Γ. ΡΙΤΣΟΣ (ανάλυση)

Μια πολύ χρήσιμη ανάλυση για εκπαιδευτική χρήση από τη συνάδελφο Βάλια Μπουγάδη
 

Ritsos+Romiosyni by elanidou

O ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ- ΡΙΤΣΟΣ

Μια ενδιαφέρουσα διδακτική πρόταση για το ποίημα του Ρίτσου

B Lyk Didakt Protaseis O Topos Mas Ritsos

View more presentations from swtia.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ ΓΙΑ ΤΟΥ Γ. ΡΙΤΣΟΥ "Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ"

ΓΕΩΡΓiΟΥ ΣεΦΕρη   «μυθιστΟρημα»  Ι΄

Ο τόπος μας είναι κλειστός, όλο βουνά
που έχουν σκεπή το χαμηλό ουρανό μέρα και νύχτα.
Δεν έχουμε ποτάμια δεν έχουμε πηγάδια δεν έχουμε πηγές,
μονάχα λίγες στέρνες, άδειες κι αυτές, που ηχούν και που τις προσκυνούμε.
Ήχος στεκάμενος κούφιος, ίδιος με τη μοναξιά μας
ίδιος με την αγάπη μας, ίδιος με τα σώματά μας.
Μας φαίνεται παράξενο που κάποτε μπορέσαμε να χτίσουμε
τα σπίτια τα καλύβια και τις στάνες μας.
Κι οι γάμοι μας, τα δροσερά στεφάνια και τα δάχτυλα
γίνουνται αινίγματα ανεξήγητα για την ψυχή μας.
Πώς γεννηθήκαν πώς δυναμώσανε τα παιδιά μας;

Ο τόπος μας είναι κλειστός. Τον κλείνουν
οι δυο μαύρες Συμπληγάδες. Στα λιμάνια
την Κυριακή σαν κατεβούμε ν' ανασάνουμε
βλέπουμε να φωτίζουνται στο ηλιόγερμα
σπασμένα ξύλα από ταξίδια που δεν τέλειωσαν
σώματα που δεν ξέρουν πια πώς ν' αγαπήσουν.

ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΡΙΤΣΟΥ

http://www.pi-schools.gr/lessons/hellenic
(Αλ. Αργυρίου (1979), «Νεωτερικοί ποιητές του Μεσοπολέμου», Η ελληνική ποίηση
Σύνοψη των κύριων γνωρισμάτων της ποίησης του Γ. Ρίτσου
«Η πορεία του Ρίτσου προς το “καθολικό”, το “διιστορικό” που καλύπτει τόσο το κοινωνικό στοιχείο όσο και ό,τι ονομάζουμε “ανθρώπινες συνθήκες”, συμπίπτει και θεμελιώνεται με μια νέα γραφή, στην οποία βρίσκω τα ακόλουθα γνωρίσματα κατά την πρώτη αυτή φάση της:
α) Τους συναισθηματικούς πυρήνες από τους οποίους εμψυχώνεται το ποίημα υπερασπίζεται ένας λόγος με περιγραφικό χαρακτήρα. Η συναισθηματική κατάσταση προκύπτει ως άθροισμα δεδομένων και συγκεκριμένων εικόνων, ενώ στη φαινομενικά κλασική ανάπτυξη των θεματικών ενοτήτων παρεμβάλλονται λυρικές εξάρσεις, που λειτουργούν ως αναπνοές, και διασκεδάζεται ο άλλοτε ελεγειακός άλλοτε υμνητικός τόνος του ποιήματος.
β) Οι σημαντικές εκφραστικές ελευθερίες συντηρούνται σ’ ένα επίπεδο τέτοιο που να μην καθιστούν άβατο νοηματικά τον λόγο, παρόλο που μερικές εικόνες (“χαλκάς δε στέκει στους αστράγαλους της θάλασσας”) υπερβαίνουν αισθητά την παραδοσιακή φαντασία.
γ) Το λυρικό θέμα δεν στηρίζεται σε ένα προσεκτικά επιλεγμένο λεξιλόγιο, μολονότι δεν απουσίαζε και μια τέτοια φροντίδα, αλλά αναπτύσσεται με αλλεπάλληλες προτάσεις που έχουν τη μορφή σπείρας. συνεχίζουν και επεκτείνουν ό,τι προηγούμενα έχει εκτεθεί, αλλά σε υψηλότερη στάθμη (που
εκφράζεται με τον εντατικότερο τόνο) και τον ολοκληρώνουν. Άμεση συνέπεια του είδους αυτού της γραφής είναι ότι κάθε απόσπασμα τμήματος από τα πολύστιχα ποιήματα του Ρίτσου δεν αποδίδει το οργανικό στοιχείο που έχει και συντηρεί μέσα στα συμφραζόμενά του [...].
δ) Παίζεται με έναν λόγο που αποβλέπει ώστε όλα τα εκφραστικά μέσα του (ρήματα, ουσιαστικά, επίθετα) να ανταποκρίνονται στη νοηματική φορά, όμως να δίνονται ως μουσικά μοτίβα από τα οποία αναπαράγεται η εγγεγραμμένη συναισθηματική φόρτιση. Χρησιμοποιώ τη διατύπωση “μουσικά μοτίβα” μεταφορικά, θέλοντας, με τη σχηματική αυτή έκφραση, να δοθεί η διάκριση της λογικής χρήσης του λόγου (με την οποία εκφράζεται η πεζογραφία και η κακή ποίηση) από την υποβλητική χρήση του, που (όπως και η αφηρημένη γλώσσα της μουσικής), μέσα στο αίνιγμά του, στην πολυσημία του, κουβαλά την αποδεικτική του δύναμη, διότι μπορεί (όταν και εφόσον) να αναπαραγάγει παράλληλες παλμώσεις (ας τις ονομάσουμε μουσικές για να διευκολυνθούμε στη συνεννόηση).
ε) Οι πηγές της προέρχονται από τον κοινωνικό χώρο, ιδωμένο σε όλη την κλίμακά του, χωρίς προτιμήσεις, έτσι που να τιμούνται ισοδύναμα και να καταγράφονται οι μικρές και οι μεγάλες: ελπίδες, πίκρες, απογνώσεις, και γενικά οι αντιδράσεις για τα φαινόμενα της ζωής, τόσο στην υγεία της όσο και
στην παθολογία της.
στ) Οι συμβολισμοί της είναι περιορισμένοι και όπου υπάρχουν δεν έχουν το χαρακτήρα σημείων αναφοράς σε άλλο είδος. κατάγονται και αποδίδουν ένα λαϊκό θυμικό.