"Ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ" του Σπύρου Κιοσσέ

 

ΣΠΥΡΟΣ ΚΙΟΣΣΕΣ

Ο Παναγιώτης

Τρίτη Λυκείου είχα δώσει μια υπόσχεση στον εαυτό μου. Αν περνούσα στη σχολή που ήθελα, Φιλολογία, ιδανικά στο Αριστοτέλειο, κι έπαιρνα πτυχίο, θα έκανα κάθε χρόνο δωρεάν μαθήματα σε μαθητές που δεν είχαν λεφτά για φροντιστήρια. Όπως δεν είχα τότε κι εγώ. Διάβασα μόνος μου, πέρασα με καλή σειρά, τέλειωσα, πήρα και μεταπτυχιακό τίτλο, πρώτη μου δουλειά σε ιδιωτικό σχολείο της επαρχίας.

 Το τάμα μ’ έτρωγε, είχα τα μάτια μου ανοιχτά, ν’ αρχίσω να το εκπληρώνω. Οκτώβρη μήνα, βλέπω αγγελία για εθελοντές εκπαιδευτικούς σε μια δομή για ορφανά και παραμελημένα παιδιά, έξω απ’ την πόλη. Ενισχυτική διδασκαλία. Τρεις φορές τη βδομάδα πήγαινα, δυο ώρες μάθημα, μια ώρα δρόμος πήγαινε έλα. Αυστηρός απ’ την αρχή εγώ, μην σου πάρουν τον αέρα, είχαν συμβουλεύσει οι υπεύθυνοι, με τη δερμάτινη τσάντα μου και τις φωτοτυπίες κάθε φορά. Ἐγώ –χτυπούσα με έμφαση το δάχτυλο στο στήθος–εἰμί, οὗτος–έδειχνα κάποιον– ἐστίν. Τα παιδιά με κοιτούσαν στα μάτια κάπως φοβισμένα κι ανοιγόκλειναν το στόμα αφήνοντας να ακουστούν μόνο οι τελευταίοι ήχοι των λέξεων. Τρεις μήνες μετά, στο σχολείο είχαν ήδη φτάσει στην ευκτική, εμείς είχαμε κολλήσει στην οριστική. Λύω, λύεις, λύει. Είχαν τόσα να μάθουν! Καμιά φορά σταματούσα το μάθημα κι άλλοτε τους μιλούσα αυστηρά, άλλοτε άρχιζα τις συμβουλές και τα θετικά κίνητρα: να πάρετε απολυτήριο, να περάσετε κάπου, να μορφωθείτε, να ζήσετε και την ξενοιασιά της φοιτητικής ζωής. 

 

 https://neoskosmos.com/el/191110/pire-ti-synitheia-tou-pappou-tou-o-attikos-kai-ksekina-to-diavasma-tou-neou-kosmou-apo-ta-athlitika/

Μια μέρα, είχαν φύγει τα υπόλοιπα παιδιά, μάζευα εγώ τα βιβλία και τα χαρτιά μου, βλέπω τον Παναγιώτη να κοιτάζει με προσήλωση μια εφημερίδα που προεξείχε απ’ την τσάντα μου. Δεκαπεντάχρονος, δυο φορές είχε μείνει στην πρώτη γυμνασίου, πήγαινε για τρίτη. Τα άλλα παιδιά ασχολούνταν κάπως με τις ασκήσεις που τους έβαζα, αυτός τίποτα, σιωπηλός παρατηρητής, παρατηρούσε πιο πολύ τις μύγες που πετούσαν ή τη θάλασσα έξω απ’ το παράθυρο. «Να στην αφήσω να τη διαβάσεις;» «Τα αθλητικά μόνο, κύριε, την άλλη πάρτε την». Σε κάθε μάθημα από τότε αγόραζα μια αθλητική εφημερίδα και την άφηνα διακριτικά στο τραπέζι φεύγοντας. Κι όταν έμπαινα στην αίθουσα, έβρισκα στο ίδιο τραπέζι ένα σχισμένο χαρτί με τις ασκήσεις. Λερωμένο καμιά φορά. Χωρίς όνομα. Αλλά με τις ασκήσεις λυμένες.

Ιούνης, τελευταίο μάθημα. Μετά το «καλές διακοπές» τα άλλα παιδιά όρμησαν κατευθείαν στην αυλή για μπάσκετ. Αυτός έμεινε. «Κύριε, έχετε το ίδιο όνομα με τον μικρό μου αδερφό». «Είναι κι αυτός εδώ, Παναγιώτη;» «Όχι, κύριε, ο Σπυράκος δεν μπορεί να μιλήσει, τον είχε σπρώξει, όταν ήταν μικρός, ο μπαμπάς, μεθυσμένος, χτύπησε το κεφάλι στον τοίχο, από τότε τον έχουν σε ίδρυμα. Να γίνω δεκαοχτώ, κύριε, να φύγω από δω, να βρω καμιά δουλειά, να πάω να τον πάρω, να τον φροντίζω». 

Είχα τόσα να μάθω! Τίς εἰμί εγώ, τίς εστίν ο μαθητής απέναντί μου. Μαθαίνω ακόμη.

από το συλλογικό έργο "Οι εκπαιδευτικοί γράφουν" 

 

 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

1. Να προσδιορίσετε το χώρο και τα χρονικά όρια που εκτυλίσσονται τα γεγονότα της ιστορίας.

2. Να εντοπίσετε τους βασικούς χαρακτήρες του διηγήματος και να τους σκιαγραφήσετε με βάση τα λεγόμενα, τις ενέργειές τους και το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο δρουν.

3. Τι κερδίζει το κείμενο σε επίπεδο ύφους με την επιλογή της πρωτοπρόσωπης αφήγησης;

4. Γιατί επιλέγεται ο διάλογος στην τελευταία παράγραφο του διηγήματος;

5. Το διήγημα έχει δυο ευδιάκριτες ενότητες. Ποιος ο ρόλος της α΄ ενότητας στην κατανόηση της συμπεριφοράς και του τρόπου δράσης του καθηγητή, όπως αυτή εξελίσσεται στη β΄ενότητα;

6. Στην α΄παράγραφο έχουμε μια συμπύκνωση χρόνου μέσω της επιτάχυνσης με αναφορές στο απώτερο παρελθόν του καθηγητή. Οι πληροφορίες που μας παρέχει χρησιμεύουν στην εξέλιξη της πλοκής;

7.  Ο διάλογος καθηγητή-μαθητή στην τελευταία παράγραφο τεκμηριώνει την αλλαγή που συντελέστηκε στη συμπεριφορά του Παναγιώτη. Πως εξελίχθηκε αυτή η συμπεριφορά;

8.    Ποιο το νόημα των τριών καταληκτικών φράσεων του διηγήματος;

9.    Ποιο θεωρείτε πως είναι το κεντρικό θέμα του διηγήματος και με ποιες γλωσσικές και αφηγηματικές επιλογές αναδεικνύεται από τον συγγραφέα;

10. Θεωρείτε πως ένας καλός δάσκαλος μπορεί να εμπνεύσει τους μαθητές του; Να εκφράσετε τεκμηριωμένα την άποψή σας.

 

 

 

 

 

Από την "Αρκούδα" του Μητσάκη στη σύγχρονη κακοποίηση των ζώων

Βία στα ζώα = βία στον άνθρωπο

Ο κύκλος της βίας

Ένα από τα πιο επικίνδυνα πράγματα που μπορούν να συμβούν σε ένα παιδί είναι να βασανίσει και να σκοτώσει ένα ζώο και να μείνει ατιμώρητο (Μάργκαρετ Μηντ).

   Η συμπεριφορά του ανθρώπου προς τα ζώα εδώ και αιώνες έχει αποδειχθεί ότι απεικονίζει τη στάση του απέναντι στους όμοιούς του. Δεν γεννιόμαστε με το γονίδιο της σκληρότητας και της αναλγησίας. Η στάση αυτή αναπτύσσεται σαν συνέπεια του περιβάλλοντος και της κοινωνίας. Το 1905 ο Φρόιντ δήλωνε ότι οι κλινικοί γιατροί εξέταζαν με ιδιαίτερη προσοχή παιδιά που έδειχναν σκληρότητα απέναντι στα ζώα.

Σήμερα, αναδεικνύονται όλο και περισσότερα στοιχεία ότι η παιδική βιαιότητα απέναντι στα ζώα είναι συχνά ένα σημάδι πως κάτι δεν πάει καλά και αποτελεί προειδοποίηση μελλοντικών βίαιων πράξεων ενάντια σε ανθρώπους. Με τη σωστή καθοδήγηση και καλλιέργεια από ενηλίκους, τα παιδιά μπορούν να διδαχθούν την ευαισθησία απέναντι σε άλλα πλάσματα. Χωρίς όμως παρέμβαση και θετική διαπαιδαγώγηση, μπορεί να παγιδευτούν σε μια διαρκή διαιώνιση αυτής της βίαιης συμπεριφοράς. Η βία – άσχετα αν το θύμα έχει δύο ή τέσσερα πόδια, φτερά, ή πτερύγια – παραμένει βία.

Κατά την τελευταία δεκαετία διεθνώς οι κοινωνιολόγοι, αλλά και τα σώματα επιβολής νόμου, έχουν αρχίσει να μελετούν λεπτομερώς τις ρίζες της βίας και να βρίσκουν σύνδεση ανάμεσα στην κακοποίηση των ζώων με την επιθετικότητα απέναντι στα παιδιά και τον/την σύζυγο. Ανώτερα στρώματα των σωμάτων επιβολής νόμου, εισαγγελείς και φορείς παροχής υπηρεσιών σε θύματα, συνεργάζονται με σωματεία προστασίας ζώων για να προστατεύσουν τους αδύναμους στις κοινότητές τους..

 Σύμφωνα με μια μελέτη του 1997 (Οργανισμός για την Πρόληψη της Βίας απέναντι στα Ζώα της Μασσαχουσέτης) και του Πανεπιστημίου Northeastern, αυτοί που κακοποιούν ζώα είναι πέντε φορές πιθανότερο να διαπράξουν βίαια εγκλήματα ενάντια σε ανθρώπους και τέσσερις φορές πιθανότερο να διαπράξουν καταπατήσεις ιδιοκτησίας από εκείνους που δεν έχουν ιστορικό βίας απέναντι σε ζώα.

Ερευνητές ψυχολόγοι, το FBI (το οποίο έχει αναγνωρίσει τη σύνδεση από τη δεκαετία του ’70, όταν αναλύοντας τη ζωή και το παρελθόν των καθ’ έξιν δολοφόνων διαπίστωσε ότι οι περισσότεροι είχαν σκοτώσει ή είχαν βασανίσει ζώα ως παιδιά) και άλλες υπηρεσίες με διάφορες μελέτες έχουν αποδείξει ότι υπάρχει μοτίβο κακοποίησης ζώων σε δράστες των πιο κοινών μορφών βίας, συμπεριλαμβανομένης της κακοποίησης παιδιών, συζύγων, ή ανθρώπων τρίτης ηλικίας. Πέρα από τους διάσημους κατά συρροή δολοφόνους, αποδείχθηκε, επίσης, ότι πέντε στους έξι μαθητές που ξέσπασαν σε πυροβολισμούς στα σχολεία τους το 1999 είχαν επιδείξει ανάλογη συμπεριφορά κακοποίησης απέναντι σε ζώα στην παιδική τους ηλικία.

Οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι η κακοποίηση ζώων δεν είναι απλώς το αποτέλεσμα μιας ρωγμής στην προσωπικότητα ενός ατόμου, αλλά και σύμπτωμα μιας βαθιά διαταραγμένης οικογένειας. Εξάλλου, η αμερικανική ψυχιατρική ένωση θεωρεί τη σκληρότητα απέναντι στα ζώα ένα από τα διαγνωστικά κριτήρια των διαταραχών συμπεριφοράς.

 Οι δράστες βίαιων πράξεων ενάντια στα ζώα είναι κυρίως αγόρια στην εφηβεία, που προέρχονται από όλα τα εθνικά και κοινωνικοοικονομικά στρώματα αδιακρίτως. Πολλοί απ’ αυτούς απλώς απεικονίζουν τη βία που βλέπουν ή στην οποία υπόκεινται στο σπίτι. Πολλές μελέτες παρουσιάζουν ότι τα παιδιά που είναι βίαια απέναντι στα ζώα, είναι τα ίδια θύματα κακοποίησης. Τα παιδιά που βλέπουν τους γονείς τους να εκφράζουν τον θυμό τους ή την απογοήτευσή τους με βίαιη συμπεριφορά, συχνά μπαίνουν στη διαδικασία να κάνουν το ίδιο, ξεσπώντας πάντα στα πιο αδύναμα μέλη – ένα βρέφος στην οικογένεια ή ένα ζώο.

         Για να το πούμε με απλά λόγια: Ο βασανισμός ενός ζώου είναι ένας τρόπος για κάποιον άνθρωπο να βρει τη δύναμη, τη χαρά ή την εκπλήρωση βασανίζοντας ένα θύμα που δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του…Kατά συνέπεια και «η κακοποίηση ενός παιδιού είναι ένας τρόπος για κάποιον άνθρωπο να βρει τη δύναμη, τη χαρά ή την εκπλήρωση βασανίζοντας ένα θύμα που δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του.

 Η γραμμή που διαχωρίζει την κακομεταχείριση ενός ζώου από την κακομεταχείριση ενός ανθρώπου είναι πάρα πολύ λεπτή, και περνιέται πολύ πιο εύκολα από ότι πιστεύουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Οι άνθρωποι κακοποιούν τα ζώα για τον ίδιο λόγο που κακοποιούν τους ανθρώπους. Μερικοί ίσως σταματήσουν στα ζώα, αλλά έχει ήδη αποδειχθεί ότι στις περισσότερες περιπτώσεις προχωρούν στην κακομεταχείριση ανθρώπων.

 Η σκληρότητα απέναντι στα ζώα είναι έγκλημα και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται. Είναι επίσης ένα σύμπτωμα διαταραγμένης προσωπικότητας ή οικογενειακού περιβάλλοντος, και αποτελεί προάγγελο και άλλης προβληματικής ή εγκληματικής συμπεριφοράς. Ο όλο και αυξανόμενος αριθμός δικαστικών αποφάσεων φανερώνει ότι η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να αποδειχθεί πολύ αποτελεσματική στην αντιμετώπιση τέτοιων και αργότερα άλλων εγκλημάτων. Οι περιπτώσεις σοβαρής ή επαναλαμβανόμενης βίας κατά των ζώων απαιτούν την παραδειγματική τιμωρία του δράστη καθώς και την ψυχιατρική του θεραπεία. Μάλιστα τέτοια θεραπεία πρέπει να παρέχεται σε όλη την οικογένεια, και όχι μόνο στον δράστη. Τι μπορούμε να κάνουμε;

Να επεμβαίνουμε και να καταγγέλλουμε. Να μην προσπερνάμε με συμπάθεια και ενοχή περιπτώσεις παιδιών που κακοποιούν ζώα. Όταν ένα παιδί κακοποιεί ζώα, φωνάζει βοήθεια σε κάποιον.

Να ενημερωθούμε και να συμμετέχουμε. Αν ακούμε ένα ζώο ή ένα παιδί να υποφέρει επειδή κακοποιείται στο διπλανό μας σπίτι, να επεμβαίνουμε. Αν κάνουμε τα στραβά μάτια γινόμαστε οι ίδιοι έμμεσοι θύτες.

      (διασκευή DogWorld Blogspot), Πηγές: Animal abuse, Animal liberation, Romina's blog.

Αφού διαβάσετε το παραπάνω κείμενο και έχοντας μελετήσει και την «Αρκούδα» του Μητσάκη, με αφορμή την 4^η Οκτωβρίου που είναι η Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων, να γράψετε μια επιστολή διαμαρτυρίας στο Δήμαρχο της πόλης σας καταγγέλλοντας την κακοποίηση των αδέσποτων ζώων και προτείνοντάς του μέτρα για την προστασία τους.

Επιπλέον πληροφοριακό υλικό μπορείτε να βρείτε εδώ